Hoe controleer je of er nog jongen in een marternest zitten?

Je hebt eindelijk de bron van die krasgeluiden op zolder gevonden. Of je wilt dat gat onder de dakgoot repareren, al wekenlang een vermoeden van een bezoeker in de garage. De volgende stap lijkt logisch: dichten en klaar.

Maar wat als er nog jongen zitten?

Dat is niet alleen een trieste gedachte, het is ook een juridisch risico. Het verstoren of afsluiten van een nest met jonge, beschermde dieren kan een overtreding zijn. Hoe kom je er nu op een veilige en verantwoorde manier achter of de kust veilig is?

Signalen van een marternest: hoe herken je ze?

Voordat je kunt controleren, moet je weten wat je zoekt. Een marternest is geen keurig bouwsel, maar een rommelige schuilplaats.

Zoek naar een plek die beschut, donker en droog is. Denk aan omgewoeld isolatiemateriaal, een holte tussen balken, of achter opgeslagen spullen op zolder. In een garage kan het een hoekje achter een kast zijn, of zelfs in de motorruimte van een auto die weinig wordt gebruikt.

Voor extra herkenningstips kun je onze uitgebreide gids over steenmarter sporen herkennen raadplegen.

Heb je eenmaal vastgesteld dat de ruimte martervrij is, dan komt preventie. Wil je je vast oriënteren op humane wering? Lees ons complete marter verjagen-advies of bekijk de hele collectie marterverjagers voor zolder, garage en auto.

Geluid en gedrag: de belangrijkste aanwijzingen

Jonge marters maken geluid. Het zijn piepende, tsjirpende of krijsende geluiden, vooral als de moeder even weg is. Luister op stille momenten, zoals 's avonds of 's nachts, goed naar de vermoedelijke plek.

Het gedrag van de moeder is de meest duidelijke indicator. Als er jongen zijn, zal zij zeer regelmatig op en neer gaan. Ze verlaat het nest om te jagen en komt terug om te voeden. Observeer daarom of er op vaste tijden (vaak in de schemering) beweging is bij een bepaalde toegang.

Sporen, uitwerpselen en geur

Rond een actief nest vind je vaak verse uitwerpselen. Deze zijn langwerpig, gedraaid en kunnen haren of botresten bevatten. Ze worden vaak op vaste, uitkijkende plekken achtergelaten, zoals op een dakbalk of een muurtje.

Let ook op andere sporen: pootafdrukken in het stof, vettige smeersporen tegen houtwerk (van hun vacht), of resten van prooidieren zoals veren of botjes. Een sterke, muskusachtige geur wijst op langdurig gebruik van de plek.

Stappenplan: veilig controleren op marterjongen

Het doel is informatie verzamelen zonder het nest aan te raken, te openen of de dieren onnodig te storen. Dit doe je met geduld en slimme hulpmiddelen.

• Stap 1: Observeren vanaf afstand (minimaal 3 dagen): Kies een veilig plekje van waaruit je de vermoedelijke ingang kunt zien, bijvoorbeeld vanuit een ander raam of de tuin. Noteer een paar avonden achter elkaar of er rond de schemering een dier in of uit gaat.
• Stap 2: Inzet van een wildcamera: Dit is de meest betrouwbare en minst verstorende methode. Plaats een bewegingsgeactiveerde camera (wildcamera) gericht op de ingang. Zet hem op video-opname met nachtzicht. Laat de camera minimaal 72 uur, maar liever een week, staan.
• Stap 3: Controle van sporen: Bekijk de omgeving van de ingang op verse uitwerpselen, pootafdrukken in het stof of verse sleepsporen. Maak foto's voor je eigen documentatie. Raak de uitwerpselen niet met blote handen aan.
• Stap 4: Interpretatie van de beelden: Analyseer de camerabeelden. Zie je alleen een volwassen marter die af en toe komt slapen? Of zie je een marter die regelmatig met voedsel (een muis, vogel) binnenkomt? Dat laatste is een sterk signaal voor de aanwezigheid van jongen.
• Stap 5: Besluit nemen en actie: Als er geen activiteit of jongen zijn, kun je plannen maken voor afdichting. Als er jongen zijn, stop alle werkzaamheden en schakel de gemeente of een erkende faunaconsulent in.
• Stap 6: Documenteren: Noteer je observaties, datum en camerabeelden. Dit is waardevol voor eventueel contact met professionals en voor je eigen planning.

Wat te doen als je jongen vindt of vermoedt?

Stel dat je via de camera beelden ziet van een moeder met voedsel, of zelfs van piepende jongen. Wat nu?

Allereerst: raak ze niet aan. Het is verleidelijk om 'ze even te helpen', maar aanraken kan ervoor zorgen dat de moeder ze verstoot vanwege de vreemde geur. Daarnaast kunnen jonge wilde dieren bijten of ziekten dragen.

De enige juiste actie is contact opnemen met de bevoegde instanties. Vraag je provincie om advies over de wettelijke mogelijkheden; de landelijke regels staan bij IPLO. Zij kunnen je doorverwijzen naar een erkende faunaconsulent of opvang.

Het betekent dat je plannen voor renovatie of afdichting even moet uitstellen. Meestal zijn de jongen na een paar maanden, rond juni/juli, het nest ontgroeid en verlaten ze het zelf. Dat is het moment om in actie te komen.

Preventie en verjaging: wat mag wel?

Als je zeker weet dat er geen jongen meer zijn, of buiten het broedseizoen (na juni), kun je beginnen met preventie. De gouden regel is: verjagen, afdichten, herhaling voorkomen.

Uitsluiting en afdichten: de permanente oplossing

Dit is de meest effectieve stap. Marters komen binnen via openingen vanaf 5 cm. Loop de buitenkant van je huis, schuur of garage na en dicht alle kieren en gaten stevig af met metaalgaas, beton of speciaal daarvoor bestemde afdichtingsmaterialen. Vergeet ventilatieopeningen niet; deze kun je beveiligen met stevig roosterwerk.

Een veelgemaakte fout is het afdichten van de ene ingang, terwijl er elders nog een open route is. Wees daarom grondig. Heb je al eerder marterschade aan zolderisolatie gehad, kijk dan extra goed of alles weer netjes is afgewerkt.

Elektronische verjagers als ondersteuning

Verjagers zijn een humaan hulpmiddel om een locatie onaantrekkelijk te maken voor toekomstige bezetting. Ze werken met ultrasone geluiden of flitsend licht. De wetenschappelijke effectiviteit kan variëren; ze zijn een ondersteunend hulpmiddel, geen vervanging voor grondig afdichten.

Gebruik ze alleen als preventie, ná het broedseizoen en ná het afdichten. Plaats een ultrasone verjager in de ruimte (zoals een zolder) nadat deze martervrij is. Voor een garage of auto is een model zoals de Altho Marterverjager Auto geschikt. Zie het als een extra beveiligingslaag. Plaats de verjager op een strategische plek waar het geluid goed kan circuleren en test hem regelmatig.

Veelgestelde vragen

Zet nu de veilige eerste stap

Het controleren op marterjongen gaat over zorgvuldigheid, geduld en het kiezen van de juiste, niet-invasieve methode. Begin met observeren, bevestig je vermoeden met een camera en grijp niet zelf in. Die aanpak beschermt de dieren, houdt jou binnen de wet en zorgt uiteindelijk voor een duurzame oplossing voor je huis.

Is de ruimte eenmaal zeker martervrij? Dan kun je voorkomen dat ze terugkomen. Start met grondig afdichten en overweeg een verjager als extra waakhond.