Wat Eten Ratten? Hun Bizarre Dieet & Knaaggedrag

De basis: wat eten ratten nou eigenlijk?

Ratten zijn echte alleseters. Dat betekent dat ze bijna alles kunnen eten wat ze tegenkomen. Maar ze hebben wel speciale voorkeuren!

Wist je dat verschillende soorten ratten ook verschillende smaken hebben? De bruine rat, die je vaak in huizen ziet, houdt erg van graanproducten. Cornflakes, brood, koekjes — alles wat koolhydraten bevat, vinden ze lekker. Ze kiezen instinctief voor voedsel met veel energie.

De zwarte rat is wat kieskeuriger. Deze soort, ook wel scheepsrat genoemd, heeft een grotere voorkeur voor fruit en plantaardig voedsel. Ze zijn ook minder honkvast dan hun bruine neefjes, wat betekent dat ze meer rondtrekken op zoek naar eten. Dit maakt het overigens moeilijker om ze te vangen met effectieve rattenvallen.

Wat beide soorten gemeen hebben, is hun liefde voor dierenvoer. Hondenbrokken, kattenvoer en vooral vogelzaad zijn absolute favorieten. Dit verklaart waarom schuren en plekken waar dierenvoer wordt bewaard, zo vaak last hebben van rattenplagen. Een open zak hondenvoer is als een all-you-can-eat buffet voor deze knaagdieren.

In de natuur vullen ratten hun dieet aan met insecten en andere kleine dieren. Ze zijn opportunisten en passen hun eetgewoontes aan aan wat beschikbaar is. Dit is een van de redenen waarom ze zo goed gedijen in onze omgeving — er is altijd wel wat te eten te vinden.

Vreemde voorkeuren: waarom ratten ongewone dingen eten

Heb je je ooit afgevraagd waarom ratten soms de vreemdste dingen eten? Net zoals wij hebben ratten een natuurlijke voorkeur voor zoete smaken. Dit is een aanpassing die hen helpt te overleven. Zoet betekent meestal energie, en energie betekent overleven. Maar dat verklaart niet waarom ze ook aan kabels, isolatiemateriaal en andere niet-eetbare spullen knagen.

De waarheid is dat ratten niet alleen eten vanwege de voedingswaarde. Hun tanden stoppen nooit met groeien. Gemiddeld groeien de tanden van een rat zo'n 0,4 millimeter per dag, wat neerkomt op ongeveer 10 tot 12 centimeter per jaar. Als ze niet constant zouden knagen, zouden hun tanden te lang worden en zou het voor hen onmogelijk worden om te eten. Dus zelfs wanneer ze niet hongerig zijn, moeten ze blijven knagen om hun tanden op de juiste lengte te houden.

Bittere of zure smaken vermijden ratten meestal. Toch zullen ze deze accepteren als ze geen andere keuze hebben. In een omgeving met weinig voedsel worden ratten minder kieskeurig. Ze eten dan wat beschikbaar is, zelfs als het niet hun eerste keuze zou zijn.

Het is fascinerend hoe ratten beslissen wat ze wel en niet eten. Ze gebruiken hun scherpe reukzin om voedsel te beoordelen. Als iets naar voedsel ruikt, zelfs als het dat niet is (zoals verpakkingen waar voedsel in heeft gezeten), zullen ze eraan knagen. Dit verklaart waarom ze soms dingen eten die voor ons totaal onlogisch lijken.

Bruine versus zwarte rat: verschillende voorkeuren

De bruine rat en zwarte rat hebben elk hun eigen menu-voorkeuren, wat belangrijk is als je ze wilt bestrijden. Bruine ratten, ook bekend als rioolratten, zijn echte fijnproevers van granen en zetmeelrijke producten. Ze zijn dol op koekjes, brood en graanproducten zoals cornflakes. Deze soort is de meest voorkomende huisrat in Nederland en heeft een voorkeur voor energierijk voedsel.

Zwarte ratten daarentegen zijn meer van het fruit en de noten. Ze hebben een gevarieerder dieet en zijn kieskeuriger in wat ze eten. Deze ratten, ook wel dakratten of scheepsratten genoemd, zijn minder honkvast. Ze dwalen meer rond op zoek naar verschillende voedselbronnen. Dit minder voorspelbare gedrag maakt het lastiger om ze te vangen met vallen.

Een interessant verschil is ook waar ze eten zoeken. Bruine ratten zijn meestal bodembewoners. Ze zoeken voedsel op lagere plekken zoals vloeren en kelders. Ze graven ook rattenholen in de grond rondom gebouwen. Zwarte ratten, met hun slanke lichaam en lange staart, zijn uitstekende klimmers. Ze zoeken vaak voedsel op hogere plekken zoals zolders, daken en bomen.

Beide soorten hebben echter één ding gemeen: ze worden onweerstaanbaar aangetrokken door dierenvoeding. Een open zak hondenvoer of kattenvoer is een ware feestmaaltijd voor ratten. Vogelvoer is net zo aantrekkelijk. Mensen die vogels voeren in hun tuin nodigen onbedoeld vaak ook ratten uit. Het is dus belangrijk om diervoeding altijd goed afgesloten te bewaren en gemorste brokjes meteen op te ruimen.

De rol van knagen in het rattenleven

Knagen is voor ratten zo natuurlijk als ademhalen. Hun voortanden groeien continu door, ongeveer 12 centimeter per jaar. Daarom moeten ze wel knagen — het is geen keuze maar een noodzaak. Als ze dit niet zouden doen, zouden hun tanden zo lang worden dat ze niet meer kunnen eten. Zelfs wanneer ratten niet op zoek zijn naar voedsel, blijven ze knagen om hun tandlengte te controleren.

Dit verklaart waarom ze zelfs aan materialen knagen die geen voedingswaarde hebben. Harde materialen zoals hout, plastic en zelfs zachtere metalen dienen als perfecte "vijlen" voor hun tanden. Ze knagen niet omdat ze denken dat deze dingen eetbaar zijn, maar puur voor tandverzorging. Daarom vind je vaak knaagsporen op plekken die niets met voedsel te maken hebben.

Maar ratten knagen ook om andere redenen. Ze creëren doorgangen naar plekken waar ze voedsel ruiken of waar ze een nest willen bouwen. Een klein gaatje in je muur kan door een rat worden vergroot tot een toegangspoort. Hun kaken zijn ongelooflijk sterk en ze kunnen zelfs door beton en lood knagen als ze gemotiveerd genoeg zijn.

Het nestbouwen is nog een andere reden voor hun knaaggedrag. Zachte materialen zoals papier, karton, isolatiemateriaal en textiel worden verzameld en aan stukken geknaagd om comfortabele, warme nesten te maken. Dit verklaart waarom je soms geknaagde kleding of kapotte boeken aantreft op plekken waar ratten verblijven.

Dit alles maakt dat ratten enorme schade aan je tuin en huis kunnen veroorzaken. Het is niet alleen het voedsel dat ze eten, maar vooral wat ze kapot maken tijdens hun dagelijkse knaagactiviteiten dat voor problemen zorgt.

Materiaalvoorkeur: waarom ratten aan bepaalde stoffen knagen

Waarom kiezen ratten sommige materialen boven andere? Het heeft alles te maken met hun behoeftes en instincten. Ratten hebben een uitstekende neus — ze kunnen voedselgeuren oppikken zelfs wanneer wij niets ruiken. Materialen die naar voedsel geuren, zoals voedselverpakkingen of afvalzakken, worden daarom snel het doelwit van rattentanden, zelfs als er geen echt voedsel meer in zit.

Isolatiemateriaal is een van de favorieten van ratten, maar niet omdat ze het lekker vinden. Het zachte, pluizige materiaal is perfect voor nestbouw. Ze slepen stukjes naar hun schuilplaats om een warm, comfortabel nest te maken voor zichzelf en hun jongen. Hetzelfde geldt voor papier, karton en textiel — allemaal materialen die ratten graag verzamelen.

Hout is nog zo'n materiaal waar ratten dol op zijn. Het heeft de juiste hardheid voor hun tanden en biedt vaak toegang tot andere ruimtes. Ratten knagen met name langs de nerf van het hout, wat je kunt zien aan de langwerpige knaagsporen die ze achterlaten. Bouwhout, meubels, deuren en kozijnen — niets is veilig voor een gemotiveerde rat.

Zelfs beton is niet immuun voor rattentanden. Hoewel het langer duurt, kunnen ratten door poreus of zachter beton heen knagen, vooral als er al kleine scheurtjes of zwakke plekken zijn. Dit verklaart hoe ze soms toegang krijgen tot gebouwen die ogenschijnlijk goed afgesloten zijn.

De impact van rattenschade aan materialen

De schade die ratten aanrichten gaat veel verder dan alleen wat geknaagde kabeltjes. De economische impact is aanzienlijk. Maar wat maakt deze schade zo ernstig?

• Directe reparatiekosten: Doorgeknaagde elektrische bedrading moet worden vervangen, wat vaak betekent dat muren of vloeren opengebroken moeten worden. Waterleidingen die door ratten zijn beschadigd kunnen ernstige lekkages veroorzaken, met waterschade als gevolg.
• Veiligheidsrisico: Elektriciteitskabels die door ratten zijn aangeknaagd vormen een serieus brandgevaar. De blootliggende draden kunnen kortsluiting veroorzaken en brand stichten.
• Structurele schade: Als ratten door isolatiemateriaal knagen, vermindert dit de energie-efficiëntie van je woning, wat leidt tot hogere stookkosten. Langdurig knagen aan houten steunbalken kan zelfs de integriteit van een gebouw aantasten.
• Hygiëne: Ratten laten urine en uitwerpselen achter waar ze komen. Dit kan leiden tot gezondheidsproblemen, vooral in ruimtes waar voedsel wordt bereid of bewaard.

Voor bedrijven komt daar nog bij dat een rattenplaag kan leiden tot sluiting door de gezondheidsinspectie, reputatieschade en verlies van klanten. Vooral in de voedselindustrie, horeca en retail kan dit grote gevolgen hebben.

Effectieve preventie: hoe voorkom je rattenschade?

Voorkomen is beter dan bestrijden als het om rattenschade gaat. De sleutel tot effectieve preventie ligt in het begrijpen wat ratten aantrekt en deze factoren zoveel mogelijk uit te schakelen.

• Voedselbronnen elimineren: Bewaar voedsel, inclusief dierenvoeding, altijd in afgesloten containers van hard plastic of metaal. Ratten knagen zich door karton en zacht plastic heen.
• Afval beheren: Gebruik vuilnisbakken met stevige deksels en zorg dat er geen afval naast de container belandt. Vermijd het composteren van vlees, zuivel of gekookte etensresten.
• Toegang afsluiten: Dicht alle gaten en kieren groter dan 1 centimeter met staalgaas of cement. Let vooral op plekken waar leidingen of kabels je huis binnenkomen.
• Water wegnemen: Repareer lekkende kranen en leidingen. Zorg dat er geen plassen water rondom je huis blijven staan.
• Schuilplaatsen verwijderen: Ruim rommel op rond je huis, zoals hoog onkruid, stapels hout of bouwmaterialen die tegen het huis aan liggen.

Bescherm kwetsbare materialen zoals elektrische kabels door ze in metalen buizen te plaatsen of speciale knaagbestendige kabels te gebruiken. Voor belangrijke bekabeling zoals internetverbindingen kan dit een goede investering zijn.

Bepaalde geuren kunnen ratten effectief verjagen uit je woning. Pepermuntolie, eucalyptusolie en azijn worden vaak gebruikt omdat ratten deze geuren onaangenaam vinden.

Regelmatige inspectie van je huis is essentieel voor vroege detectie. Controleer donkere, weinig bezochte ruimtes zoals kruipruimtes, zolders en kasten op sporen van ratten. Let op knaagsporen, uitwerpselen, vettige afdrukken langs muren of geluiden in muren of plafonds.

Praktische bestrijding

Wanneer preventie niet voldoende is gebleken en je met ratten in je woning zit, is snelle actie vereist. Effectieve bestrijdingsstrategieën beginnen met het identificeren van de rattensoort. Zoals we eerder zagen, hebben bruine en zwarte ratten verschillende voorkeuren en gewoontes.

Begin met het lokaliseren van hun activiteit. Zoek naar knaagsporen, uitwerpselen, looppaden (vettige strepen langs plinten of muren) of geluiden. Ratten volgen vaste paden langs muren en andere oppervlakken, dus als je eenmaal hun routes kent, kun je daar je vallen plaatsen.

Bij het kiezen van lokaas stem je je keuze af op de rattensoort. Voor bruine ratten werken graanproducten, noten of pindakaas goed. Zwarte ratten worden meer aangetrokken door fruit zoals appels of bananen. Varieer je lokaas als je na een paar dagen geen succes hebt; ratten kunnen kieskeurig zijn.

Rattenvallen zijn nog steeds een van de meest effectieve methoden. Traditionele klapvallen werken prima, maar moeten strategisch worden geplaatst: loodrecht op de muur met het lokaas aan de murkant. Elektronische vallen zijn duurder maar hygiënischer en vaak effectiever.

Veel mensen maken fouten bij het plaatsen van rattenvallen die de effectiviteit ervan verminderen. Zorg ervoor dat je vallen op de juiste plekken plaatst en voldoende geduld hebt, want ratten zijn van nature wantrouwig tegenover nieuwe objecten.

Altho Rattenval - 2 stuks

Krachtige rattenval met gevoelig strijkmechanisme. Geschikt voor binnen en buiten. Hygiënisch zwart kunststof ontwerp, eenvoudig te plaatsen en te legen. Set van 2 stuks.

Bekijk product

Altho Rattenklem met beschermklep

Veilige rattenklem met beschermklep, ideaal voor huishoudens met kinderen of huisdieren. Effectief en herbruikbaar. Eenvoudig te plaatsen en te legen.

Bekijk product

Altho Staalwol 200 gram

Knaagwerende staalwol voor het dichten van kieren en gaten. Inclusief schaartje. Voorkom dat muizen en ratten binnenkomen. 200 gram, op maat te knippen.

Bekijk product