Biologische bestrijding of gifvrij? Controleer methode en etiket

Biologische bestrijding, gifvrij en natuurlijk betekenen niet hetzelfde. Een natuurlijke vijand is een levend organisme; een muizenval werkt mechanisch; een bestrijdingsmiddel van natuurlijke oorsprong kan een biocide of gewasbeschermingsmiddel zijn. Kies daarom niet alleen op het woord ‘biologisch’, maar controleer de methode, de toepassing en de veiligheidsvoorwaarden.

Deze keuzecheck helpt u vóór aankoop of gebruik bepalen welke informatie u nodig hebt. Het is geen gebruiksaanwijzing voor bestrijdingsmiddelen en geen overzicht van alle toegelaten producten.

1. Welke methode staat er werkelijk op de verpakking?

• Natuurlijke vijanden: levende organismen die een plaagorganisme bestrijden. De juiste soort en de omstandigheden zijn bepalend voor de toepassing. WUR onderzoekt natuurlijke vijanden en micro-organismen op onder meer effectiviteit en veiligheid; het woord ‘biologisch’ is dus geen garantie op resultaat.
• Mechanische bestrijding of wering: bijvoorbeeld een val, hor of afdichting. Deze middelen werken fysiek. Volgens het Ctgb is een muizenval geen biocide. Gifvrij betekent hier niet dat een val geen verwonding kan veroorzaken.
• Een middel met een werkzame stof: ‘natuurlijk’ of ‘organisch’ zegt op zichzelf niet of een product voor uw plaag en situatie is toegestaan. Een natuurlijke olie of een extract kan ook een werkzame stof in een biocide zijn. Controleer de toelating en het voorschrift, niet alleen de herkomst.

WUR beschrijft onderzoek naar biologische bestrijders en biopesticiden. De algemene uitleg van het Ctgb licht het verschil tussen biociden, gewasbeschermingsmiddelen en mechanische middelen toe.

2. Hoort de toepassing bij uw probleem?

Een aanpak voor insecten op planten is niet automatisch geschikt voor knaagdieren in huis. Noteer eerst welke diersoort u wilt beheersen, waar het probleem zit en wat u wilt beschermen. Vraag bij twijfel hulp bij de identificatie voordat u een bestrijder of middel kiest.

Controleer bij levende bestrijders de bedoelde doelsoort en de toepassingsvoorwaarden van de leverancier. Neem bij een onbekend insect niet aan dat iedere sluipwesp of roofmijt geschikt is. Deze pagina geeft daarom geen universele uitzetdosering, vaste wachttijd of garantie op een blijvend natuurlijk evenwicht.

APC heeft ook een artikel over natuurlijke vijanden en een overzicht van ecologische methoden. De controle van het concrete product en de actuele veiligheidsvoorwaarden in deze keuzecheck blijft bij iedere methode nodig.

3. Wat controleert u bij een bestrijdingsmiddel?

Zoek het product op met de exacte handelsnaam én het toelatingsnummer in de Ctgb-toelatingendatabank. De databank verwijst voor bepaalde biociden ook naar ECHA. Lees de actuele gebruiksvoorschriften en het etiket van het concrete product. Een toelating voor een ander product met dezelfde stof is geen toestemming voor uw product.

1. Status en termijn: is het product nog toegelaten, of gelden er specifieke aflever- of opgebruiktermijnen? Alleen een oude verpakking of zoekresultaat is onvoldoende.
2. Gebruiker: staat particulier/niet-professioneel gebruik vermeld, of is het middel uitsluitend voor professionals?
3. Doelorganisme en plaats: staat uw plaag vermeld en geldt de toelating voor binnen, buiten of een specifieke teelt?
4. Voorschrift en waarschuwingen: welke voorwaarden gelden om blootstelling van mensen, huisdieren en andere organismen te beperken? Volg het volledige actuele voorschrift.

Ontbreekt een passend voorschrift of kunt u het product niet betrouwbaar terugvinden? Gebruik het dan niet op basis van een reclameclaim en vraag de leverancier of het Ctgb om duidelijkheid.

Praktijkvoorbeeld: ‘alle muizengif is verboden’ klopt niet

Het Ctgb beschrijft dat particulieren geen anticoagulantia en middelen op basis van cholecalciferol meer mogen gebruiken voor de bestrijding van muizen en ratten. Voor de aangewezen stoffen geldt professionele inzet binnen het IPM-systeem, met de voorwaarden en uitzonderingen uit de toelating. Alfachloralose is volgens het Ctgb geen aangewezen stof en valt niet onder dit specifieke IPM-systeem. Dat is geen algemene producttoelating: controleer altijd het concrete middel.

Bij controle op 20 oktober 2026 vermeldt de actuele toelating van Tomorin / Protect home express, NL-0007641-0000 alfachloralose en een vervaldatum van 30 juni 2028. Het actuele voorschrift vermeldt niet-professioneel gebruik tegen huismuizen, uitsluitend binnenshuis. Dit voorbeeld weerlegt de algemene verbodsclaim; het is geen aanbeveling om dit middel te gebruiken. De toelating bewijst niet dat ieder alfachloraloseproduct is toegestaan, en evenmin dat een middel zonder risico is.

Lees voor de regels de Ctgb-uitleg over knaagdierbeheersing en voor het concrete voorbeeld het actuele productvoorschrift (pdf). Controleer de status opnieuw wanneer u een product wilt gebruiken.

4. Wat betekent ‘gifvrij’ voor de veiligheid thuis?

Bij een mechanische val wordt geen rodenticide gebruikt, maar er blijft een risico door het vangmechanisme. Een behuizing maakt een val niet vanzelf kind- of huisdierveilig. Houd vallen buiten bereik van kinderen en huisdieren en volg de productspecifieke instructies. Een lege lokdoos is bovendien niet hetzelfde als een gesloten lokaasdoos die gif bevat: controleer de inhoud.

Bij wering moet de oplossing passen bij de opening en de ondergrond. Blokkeer geen noodzakelijke ventilatie en sluit geen dieren op. Laat bij onduidelijkheid over dieren in een constructie of over veilige montage eerst de situatie beoordelen. ‘Geen gif’ is een kenmerk van een methode, geen belofte dat ieder gebruik veilig is.

Uw keuzecheck in vijf regels

• Ik weet welk organisme en welke locatie het betreft.
• Ik weet of het product levend, mechanisch of een middel met een werkzame stof is.
• Bij een bestrijdingsmiddel heb ik exacte naam, nummer en actuele voorschriften gecontroleerd.
• Ik heb gecontroleerd of de gebruiker, doelsoort en toepassingsplaats passen.
• Ik kan de veiligheidsvoorwaarden naleven; bij twijfel gebruik ik het product niet en vraag ik deskundig advies.

Bij zorgen over blootstelling aan een bestrijdingsmiddel: neem contact op met een arts, of bij een huisdier met een dierenarts. Het Ctgb geeft deze route in zijn algemene publieksvragen.